राष्ट्रिय दैनिक /नवलपरासी, १२ फागुन
नेपालकै पहिलो बालमैत्री जिल्ला घोषणा गरिएको दाबीबीच सुनवल नगरपालिकामा भएको एक सहभोज कार्यक्रम गैरदलित समुदायले बहिष्कार गरेपछि जातीय छुवाछुतको समस्या अझै जरा गाडेर बसेको तथ्य सतहमा आएको छ।
सुनवल नगरपालिका वडा नम्बर २ मा दलित समुदायले आयोजना गरेको सहभोज कार्यक्रममा गैरदलित समुदायको अनुपस्थितिले सामाजिक विभेद अझै कायम रहेको संकेत गरेको हो। वडा कार्यालयको सहयोगमा दलित उत्थान कार्यक्रम अन्तर्गत सचेतना केन्द्र निर्माण गरी सामुदायिक भाडाकुडा उपलब्ध गराएर सबै समुदायलाई एउटै भाँडामा पकाएको खाना खुवाउने उद्देश्य राखिएको थियो।
वडा अध्यक्ष राजेन्द्र प्रसाद यादवका अनुसार कार्यक्रमको लक्ष्य सामाजिक समावेशिता र सहअस्तित्व सुदृढ गर्नु थियो। “राजनीतिक दलका नेता–कार्यकर्ताले सहभागिता जनाए पनि सामाजिक रूपमा गैरदलित समुदायको बहिष्कारले चिन्ता थपेको छ,” उनले बताए।
दलित अगुवाहरूले यस घटनाले समानताको संवैधानिक प्रत्याभूति कार्यान्वयनमै चुनौती देखिएको टिप्पणी गरेका छन्। उनीहरूले B. R. Ambedkarको विचार स्मरण गर्दै सामाजिक–आर्थिक स्वार्थका लागि मात्र दलितलाई प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति अन्त्य हुनुपर्ने बताएका छन्।
उक्त सहभोजमा नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार भरत थापा र राप्रपाका उम्मेदवार ध्रुवबहादुर प्रधान सहभागी भएका थिए।
नेपालको Constitution of Nepal ले समानताको हक र छुवाछुतविरुद्धको अधिकार सुनिश्चित गरेको छ भने जातीय भेदभाव तथा छुवाछुत (कसुर र सजाय) ऐनले दण्ड–सजायको व्यवस्था गरेको छ। तर व्यवहारमा यस्ता घटनाले कानुनी प्रावधान र सामाजिक यथार्थबीचको दूरी अझै कायम रहेको देखाएको छ।
अधिवक्ता मनोज नागवंशीका अनुसार, “राज्यका सबै संरचनामा दलितको समानुपातिक सहभागिता सुनिश्चित नभएसम्म अधिकार कागजमै सीमित हुने जोखिम रहन्छ।”
बालमैत्री र महिला मैत्री अभियानसँगै अब ‘दलित मैत्री’ अभियान आवश्यक भएको स्थानीय तहले स्वीकार गरेको छ। तर सामाजिक रूपान्तरणका लागि कानुन मात्र होइन, व्यवहार र चेतनामा परिवर्तन अपरिहार्य देखिन्छ।
राष्ट्रिय दैनिक एक लोकप्रिय नेपाली समाचार पोर्टल हो। हामी सत्य तथ्य निश्पक्ष र सन्तुलित समाचार सम्प्रेषण गर्ने तर्फ उद्दत छौँ । हाम्रा टोल,समाज, शहर वा आम जनताका चुलो चौको देखि सदन सम्म अथवा समाजका उदाहरणीय ब्यक्ति, रास्ट्रका पहरेदार हरेक बिषय हाम्रा समाचारका श्रोत हुन् । आवाज बिहिनहरुको आवाजमा साथ अनि सरकारको बेथितिमा हाम्रो निगरानी हुनेछ । हामी राजनितीको रंग भर्दैनौं तर राजनितीको चेतना अवश्य भर्ने छौं ।
