राष्ट्रिय दैनिक /नवलपरासी ,२४ भदौ
नेपाली पत्रकारितामा चार दशकभन्दा लामो समय बिताएका वरिष्ठ पत्रकार आर.पी. उपाध्यायको जीवनयात्रा संघर्ष, निरन्तरता, पेशाप्रतिको समर्पण र सामाजिक सक्रियताको प्रेरणादायी कथा हो। उमेरले परिपक्व हुँदै गए पनि पत्रकारिताप्रतिको उहाँको लगाव, सक्रियता र काम गर्ने ऊर्जा भने अझै युवाझैँ छ।
वि.सं. २०२० साल जेठ २४ गते गोरखाको खोप्लाङमा पिता टीका प्रसाद आचार्य र माता तुलसीमाया उपाध्यायको सन्तानका रूपमा जन्मिनुभएका आर.पी. उपाध्याय तीन दाजुभाइमध्ये माइला छोरा हुनुहुन्छ। जन्मथलो गोरखा भए पनि उहाँको जीवन र कर्मसँग पश्चिम नवलपरासीको गहिरो सम्बन्ध छ।
करिब ५४ वर्षअघि रानिनगरमा बसाइँ सरेपछि उहाँले यही क्षेत्रलाई आफ्नो कर्मभूमि बनाउनुभयो। हाल उहाँ विनयी त्रिवेणी गाउँपालिका–७, रानिनगरमा बसोबास गर्दै आउनुभएको छ।
बीए उत्तीर्णदेखि पत्रकारिताको यात्रासम्म
औपचारिक शिक्षातर्फ बीए (स्नातक) उत्तीर्ण गर्नुभएका उपाध्यायले आफ्नो ज्ञान र अनुभवलाई पत्रकारिताको क्षेत्रमा प्रयोग गर्दै समाजका आवाजलाई सार्वजनिक बहसमा ल्याउने काम गर्दै आउनुभएको छ।
उहाँको पत्रकारिता यात्रा वि.सं. २०४५ सालमा ‘राष्ट्र पुकार’ साप्ताहिकबाट सुरु भएको हो। पत्रकारितामा प्रवेश गरेको केही वर्षमै उहाँ २०४७ सालदेखि ‘घटना विचार’सँग आबद्ध हुनुभयो।
त्यसपछि २०५२ सालदेखि ‘घटना विचार’ साप्ताहिक तथा ‘नेपाल वाणी’ साप्ताहिकमा समेत काम गर्नुभयो। छापा पत्रकारिताबाट सुरु भएको उहाँको यात्रा रेडियो पत्रकारितातर्फ पनि विस्तार भयो। उहाँले चितवनको सिनर्जी एफएममा समेत काम गर्नुभएको छ।
हाल उहाँ घटना विचार, राष्ट्रिय दैनिक, रुपन्देही एफएम तथा रेडियो दाउन्नेलगायत सञ्चारमाध्यमसँग आबद्ध रहेर पत्रकारितामा सक्रिय हुनुहुन्छ।
उहाँको ‘घटना विचार’सँगको लामो सम्बन्धबारे पुरानो प्रकाशित विवरणमा पनि उल्लेख छ। उक्त विवरणअनुसार उहाँ लामो समयदेखि घटना विचार साप्ताहिकको नवलपरासी तथा रूपन्देही जिल्ला संवाददाताका रूपमा कार्यरत रहनुभएको थियो।
पत्रकार संगठनमा नेतृत्वदायी भूमिका
पत्रकारिता गर्नु मात्र होइन, पत्रकारहरूको पेशागत हकहित, एकता र संगठन निर्माणमा पनि उपाध्यायको महत्वपूर्ण भूमिका रह्यो।
वि.सं. २०५८ सालमा उहाँ प्रेस युनियन नवलपरासीको सभापति बन्नुभयो। त्यस्तै उहाँ नेपाल पत्रकार महासंघ नवलपरासीका संस्थापक सदस्यसमेत हुनुहुन्छ।
नेपाल पत्रकार महासंघ नवलपरासीको संस्थागत विकासमा प्रारम्भिक चरणदेखि नै योगदान पुर्याउनुभएका उहाँले वि.सं. २०६५ सालमा महासंघ नवलपरासीको सहसचिवको जिम्मेवारीसमेत सम्हाल्नुभयो।
उहाँलाई नेपाल पत्रकार महासंघ नवलपरासीका संस्थापक सदस्यका रूपमा पछिल्ला वर्षहरूमा समेत उल्लेख गरिएको छ।
राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कारबाट सम्मानित
चार दशकभन्दा लामो पत्रकारिता यात्रामा उहाँले आफ्नो पेशागत योगदानको कदरस्वरूप महत्वपूर्ण सम्मानसमेत प्राप्त गर्नुभएको छ।
वि.सं. २०६८ सालमा आर.पी. उपाध्यायलाई ‘सूर्यभक्त–पतनादेवी राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कार’ प्रदान गरिएको थियो।
पुरस्कार समारोहमा नेपाली कांग्रेसका तत्कालीन सभापति सुशील कोइरालाको हातबाट उपाध्यायलाई सम्मान गरिएको थियो। उहाँलाई ताम्रपत्र तथा नगद ५० हजार रुपैयाँ सहित दोसल्ला ओढाएर सम्मान गरिएको थियो।
इण्डो–नेपाल बोर्डर पत्रकार संघका संस्थापक संरक्षक
आर.पी. उपाध्यायको पत्रकारिता यात्रा स्थानीय समाचार र जिल्लास्तरीय गतिविधिमा मात्र सीमित छैन। सीमावर्ती क्षेत्रमा पत्रकारिता र पत्रकारबीचको सहकार्य तथा सम्बन्धलाई संस्थागत बनाउने अभियानमा समेत उहाँको भूमिका रहेको छ।
उहाँ इण्डो–नेपाल बोर्डर पत्रकार संघका संस्थापक संरक्षक हुनुहुन्छ। नेपाल–भारत सीमाक्षेत्रमा हुने सामाजिक, आर्थिक, सांस्कृतिक तथा जनसरोकारका विषयलाई सञ्चारको माध्यमबाट उजागर गर्ने उद्देश्यमा उहाँको अनुभव र सक्रियता महत्वपूर्ण मानिन्छ।
चार दशकमा बदलियो पत्रकारिता, बदलिनुभएन उपाध्याय
आर.पी. उपाध्यायले पत्रकारिता सुरु गर्दा समाचार लेख्ने माध्यम मुख्यतः छापा पत्रिका थियो। त्यसपछि एफएम रेडियोको विस्तार भयो र अहिले अनलाइन तथा डिजिटल पत्रकारिताको युग आएको छ।
समय बदलियो, प्रविधि बदलियो, सञ्चारका माध्यम बदलिए; तर पत्रकारिताप्रतिको उहाँको प्रतिबद्धता बदलिएको छैन।
चार दशकभन्दा बढी समय पत्रकारितामा बिताइसक्दा उहाँले नेपाली पत्रकारिताका विभिन्न चरण आफ्नै आँखाले देख्नुभएको छ। पुरानो पुस्ताको पत्रकारिताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको डिजिटल पत्रकारिताबीचको सेतुका रूपमा पनि उहाँको अनुभव महत्वपूर्ण देखिन्छ।
उमेरले बुढो, कामले युवा
उहाँको जीवनको सबैभन्दा प्रेरणादायी पक्ष भनेकै निरन्तर सक्रियता हो।
उमेरले विश्राम खोज्ने समय भए पनि उहाँ अझै समाचार, पत्रकारिता, सामाजिक गतिविधि र जनसरोकारका विषयमा सक्रिय रहनुभएको छ। समाजका गतिविधिलाई नजिकबाट नियाल्ने, समस्यालाई समाचारका रूपमा उठाउने र आवश्यक विषयलाई सम्बन्धित निकायसम्म पुर्याउने उहाँको शैली आज पनि कायम छ।
त्यसैले उहाँलाई चिन्नेहरूका लागि “उमेरले बुढो भए पनि कामले युवा” भन्ने परिचय सबैभन्दा उपयुक्त देखिन्छ।
एउटा व्यक्ति, पत्रकारिताको एउटा इतिहास
गोरखाको खोप्लाङमा जन्मिएर रानिनगरलाई कर्मभूमि बनाउँदै २०४५ सालदेखि निरन्तर पत्रकारितामा सक्रिय आर.पी. उपाध्यायको जीवन व्यक्तिगत यात्रामात्र होइन, पश्चिम नवलपरासीको पत्रकारिताको विकासक्रमसँग जोडिएको एउटा महत्वपूर्ण अध्याय पनि हो।
राष्ट्र पुकारबाट सुरु भएको कलम घटना विचार हुँदै विभिन्न पत्रपत्रिका, एफएम रेडियो र अहिलेको डिजिटल पत्रकारितासम्म आइपुगेको छ। पत्रकार संगठनमा नेतृत्व, नेपाल पत्रकार महासंघको संस्थापक सदस्यको भूमिका, सहसचिवको जिम्मेवारी, प्रेस युनियनको नेतृत्व र राष्ट्रिय पत्रकारिता पुरस्कारबाट प्राप्त सम्मानले उहाँको पत्रकारिताको यात्रालाई थप उचाइ दिएको छ।
आज पनि उहाँको हातमा कलम छ, समाजका विषयमा चासो छ र काम गर्ने ऊर्जा उस्तै छ।
आर.पी. उपाध्याय —उमेरले परिपक्व, अनुभवले खारिएका, सम्मानले स्थापित तर कर्म र सक्रियताले अझै युवा पत्रकार।
चार दशकभन्दा लामो पत्रकारिता यात्राले उहाँलाई एउटा कुरा सिकाएको छ—समयसँगै माध्यम बदलिन सक्छ, प्रविधि बदलिन सक्छ, तर समाजप्रतिको जिम्मेवारी र सत्यको खोजीमा पत्रकारको कलम कहिल्यै रोकिनु हुँदैन।
राष्ट्रिय दैनिक एक लोकप्रिय नेपाली समाचार पोर्टल हो। हामी सत्य तथ्य निश्पक्ष र सन्तुलित समाचार सम्प्रेषण गर्ने तर्फ उद्दत छौँ । हाम्रा टोल,समाज, शहर वा आम जनताका चुलो चौको देखि सदन सम्म अथवा समाजका उदाहरणीय ब्यक्ति, रास्ट्रका पहरेदार हरेक बिषय हाम्रा समाचारका श्रोत हुन् । आवाज बिहिनहरुको आवाजमा साथ अनि सरकारको बेथितिमा हाम्रो निगरानी हुनेछ । हामी राजनितीको रंग भर्दैनौं तर राजनितीको चेतना अवश्य भर्ने छौं ।
