काठमाडौं ,२३ भदौ — एक वर्षअघि सडकमा उत्रिएको जेनजी पुस्ताले केवल तत्कालीन सरकारको विरोध गरेको थिएन, उसले वर्षौंदेखि जरा गाडेको राजनीतिक संस्कार, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र राज्यको जवाफदेहितामाथि नै प्रश्न उठाएको थियो। सामाजिक सञ्जालमाथिको प्रतिबन्ध आन्दोलनको तत्कालीन कारण बने पनि त्यसको पछाडि युवामा बढ्दै गएको निराशा र राज्यप्रतिको अविश्वास मुख्य कारण थियो।
२०८२ भदौ २३ र २४ गतेको आन्दोलनले नेपालको राजनीतिक परिदृश्य नै बदलिदियो। आन्दोलन चर्किएसँगै तत्कालीन सरकार ढल्यो, प्रतिनिधिसभा विघटन भयो र पूर्वप्रधानन्यायाधीश सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा अन्तरिम सरकार गठन भयो। त्यसपछि भएको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनले नयाँ राजनीतिक शक्तिलाई अभूतपूर्व जनमतसमेत दियो।
तर आन्दोलनको एक वर्ष पूरा हुँदा एउटा प्रश्न अझै अनुत्तरित छ—सत्ता परिवर्तन भयो, अब राज्य सञ्चालनको शैली पनि परिवर्तन भयो त?
आन्दोलनका क्रममा उठेका भ्रष्टाचार नियन्त्रण, रोजगारी सिर्जना, सुशासन, डिजिटल अधिकार, राजनीतिक नेतृत्वमा पुस्तान्तरण र राज्यलाई नागरिकप्रति उत्तरदायी बनाउने माग अझै पूर्ण रूपमा सम्बोधन हुन सकेका छैनन्।
विशेषगरी ठूला भ्रष्टाचारका घटनामा दोषीमाथि कारबाही गर्ने विषय सरकारका लागि सबैभन्दा ठूलो परीक्षा बनेको छ। सम्पत्ति छानबिनका लागि गठन गरिएको आयोग नै अदालतको आदेशपछि रोकिँदा भ्रष्टाचार नियन्त्रणको प्रतिबद्धतामाथि प्रश्न उठेको छ।
युवाको अर्को प्रमुख माग रोजगारी हो। हरेक वर्ष ठूलो संख्यामा युवा वैदेशिक रोजगारीका लागि बाहिरिने क्रम रोकिएको छैन। देशमै रोजगारी र उद्यमको वातावरण बनाउन नसके राजनीतिक परिवर्तनले मात्र युवाको निराशा अन्त्य गर्न नसक्ने जानकारहरूको तर्क छ।
त्यस्तै, आन्दोलनको मूल विषयमध्ये एक रहेको डिजिटल स्वतन्त्रता पनि अहिले राज्य र युवाबीचको सम्बन्धको महत्वपूर्ण सूचक बनेको छ। सामाजिक सञ्जालमा लगाइएको प्रतिबन्ध आन्दोलनपछि हटाइए पनि प्रविधिलाई नागरिक सहभागिता र सुशासनको माध्यम बनाउने कि नियन्त्रणको औजारका रूपमा हेर्ने भन्ने बहस अझै कायम छ।
जेनजी आन्दोलनले राजनीतिक दलहरूलाई पनि ठूलो दबाब दिएको छ। पुराना दलभित्र नेतृत्व हस्तान्तरण, नयाँ पुस्तालाई जिम्मेवारी र नयाँ राजनीतिक संस्कारको बहस तीव्र भएको छ। निर्वाचनमा युवाको सहभागिता र नयाँ अनुहारको उपस्थितिले परम्परागत राजनीतिक शक्तिलाई समेत आफ्नो शैली परिवर्तन गर्न बाध्य बनाएको देखिन्छ।
तर आन्दोलनका क्रममा ज्यान गुमाएका तथा घाइते भएका परिवारको न्यायको प्रश्न अझै पूर्ण रूपमा टुंगिएको छैन। पीडित परिवारलाई राहत, घाइतेको उपचार, घटनाको निष्पक्ष छानबिन र दोषीमाथि कारबाहीको माग कार्यान्वयनको अन्तिम चरणमा पुग्न सकेको छैन।
एक वर्षमा राजनीतिक परिवर्तन तीव्र गतिमा भयो। सरकार फेरियो, संसद् विघटन भयो, अन्तरिम सरकार आयो र निर्वाचनसमेत सम्पन्न भयो। तर नागरिकको दैनिक जीवनमा परिवर्तनको अनुभूति कति भयो भन्ने प्रश्न अझै बाँकी छ।
जेनजी आन्दोलनले सडकबाट सत्ता परिवर्तन गर्यो। अब चुनौती सत्ताबाट समाज र राज्यको संरचना परिवर्तन गर्ने हो।
युवाले खोजेको परिवर्तन केवल नयाँ अनुहार होइन, नयाँ कार्यशैली, जवाफदेही शासन र अवसरको सुनिश्चितता हो। एक वर्षपछि आन्दोलनको वास्तविक सफलता यही आधारमा मापन हुने देखिन्छ।
राष्ट्रिय दैनिक एक लोकप्रिय नेपाली समाचार पोर्टल हो। हामी सत्य तथ्य निश्पक्ष र सन्तुलित समाचार सम्प्रेषण गर्ने तर्फ उद्दत छौँ । हाम्रा टोल,समाज, शहर वा आम जनताका चुलो चौको देखि सदन सम्म अथवा समाजका उदाहरणीय ब्यक्ति, रास्ट्रका पहरेदार हरेक बिषय हाम्रा समाचारका श्रोत हुन् । आवाज बिहिनहरुको आवाजमा साथ अनि सरकारको बेथितिमा हाम्रो निगरानी हुनेछ । हामी राजनितीको रंग भर्दैनौं तर राजनितीको चेतना अवश्य भर्ने छौं ।
