राष्ट्रिय दैनिक / नवलपरासी ,२० भदौ
पश्चिम नवलपरासी जिल्लाकाे बर्दघाट नगरपालिका वडा नं.–५ पाल्डाँडा निवासी कुस्माकर ढकाल, जसलाई सञ्चार क्षेत्रमा कृष्ण ढकालका रूपमा पनि चिनिन्छ, पत्रकारिता, सञ्चार, सामाजिक अभियान र नागरिक निगरानीका क्षेत्रमा लामो समयदेखि सक्रिय व्यक्तित्व हुन्। आफ्नो व्यावसायिक यात्रालाई पत्रकारिताबाट सुरु गरेका ढकालले समयक्रमसँगै रेडियो, टेलिभिजन, अनलाइन सञ्चारमाध्यम, प्रेस संस्था तथा सामाजिक अभियानमा समेत महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्दै आएका छन्।
ढकालको औपचारिक शैक्षिक योग्यता स्नातक तह रहेको छ। उहाँका पिता स्वर्गीय रबिलाल ढकाल र माता स्वर्गीय तुलसी ढकाल हुन्। उहाँको पारिवारिक जीवनमा श्रीमती हिरा आचार्य (ढकाल) तथा छोराहरू मनिष ढकाल र मौसम ढकाल रहेका छन्। हाल बर्दघाट नगरपालिका वडा नं.–४,लक्ष्मीनगरमा बस्दै अाएका छन ।
पत्रकारिताबाट सुरु भएको यात्रा
ढकालको सञ्चार यात्रा २०५८ सालदेखि मेचिकाली राष्ट्रिय दैनिकमा हकरप्रमुख तथा डेस्कमा रहेर समाचार लेखन कार्यबाट सुरु भएको हाे। त्यसपछि २०६१ देखि २०६४ सालसम्म ‘इमाेड नेपाल’मा व्यवस्थापकका रूपमा काम गर्दै मासिक पत्रिका सञ्चार अभियान प्रकाशनमा मुख्यभूमिका निर्वाह गर्ने र गैरसरकारी संस्थाकाे कार्यालय सचिव भएर काम गरेका थिए ।
२०६१ मंसिरदेखि २०६५ सालसम्म तिनाउ एफएममा खोजमूलक कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुका साथै २०६२ सालमा रुपन्देहीका विभिन्न स्थानमा भित्तेपत्रिका निर्माणसम्बन्धी तालिम प्रदान गर्ने कार्यमा समेत संलग्न भए। यस क्रममा विभिन्न स्थानीय पत्रपत्रिकासँग जोडिएर सञ्चार सीप र पत्रकारिता विकासमा योगदान पुर्याए।
त्यसपछि ढकालको पत्रकारिता यात्रा अझ फराकिलो बन्दै गयो। नयाँसत्ता राष्ट्रिय दैनिकको डेक्स रिपोर्टर, रेडियो त्रिवेणी, स्थानीय केबल टेलिभिजन हुँदै टेलिभिजन पत्रकारिता र कार्यक्रम उत्पादनसम्म उहाँको अनुभव विस्तार भयो।
टेलिभिजन र स्थानीय सञ्चारमा सक्रियता
२०६५ सालदेखि करिब एक वर्ष बुटवलको नयाँसत्ता राष्ट्रिय दैनिकमा डेक्स रिपोर्टरका रूपमा काम गरेपछि उहाँले चितवनमा रेडियो त्रिवेणी सञ्चालनका लागि समेत काम गर्नुभयो। त्यही समय स्थानीय केबल टेलिभिजनमार्फत एचआईभी/एड्स न्यूनीकरणका लागि चेतनामूलक कार्यक्रम उत्पादन तथा प्रसारणमा सहभागी हुनुभयो।
बुद्ध सामुदायिक टेलिभिजन सञ्चालनका क्रममा उहाँ संस्थापक सचिव तथा समाचार शाखाको जिम्मेवारीमा रहेर काम गर्नु भयाे। त्यसैगरी तराई टेलिभिजन काठमाडौंका लागि रुपन्देहीबाट रिपोर्टिङ गर्ने काम पनि गर्नुभयो।
२०७० वैशाख १ गतेदेखि नवलपरासीमा त्रिवेणी टेलिभिजन स्थापना तथा सञ्चालनको जिम्मेवारीसहित स्टेशन म्यानेजर तथा सम्पादकका रूपमा २०७६ साल सम्म काम गर्नुभएको थियाे। त्यसपछि उहाँ गाउँले दर्पण अनलाइनको सञ्चालक तथा सम्पादकका रूपमा निरन्तर सक्रिय रहनुभएको छ। त्यसैगरी २०७७ असोज ५ गतेदेखि नेपाल टेलिभिजनमा पश्चिम नवलपरासी संवाददाताका रूपमा काम गर्दै आउनुको छ।
प्रेस तथा सामाजिक क्षेत्रमा नेतृत्व
पत्रकारितासँगै ढकालले स्थानीय सञ्चार क्षेत्रलाई संस्थागत बनाउन पनि भूमिका निर्वाह गर्नुभएकाे छ। २०७९ कात्तिक २५ गतेदेखि बर्दघाट प्रज्ञा प्रतिष्ठानको संस्थापक परिषद् सदस्य तथा २०७९ पुस १६ गतेदेखि बर्दघाट प्रेस क्लबको संस्थापक अध्यक्षका रूपमा निरन्तर जिम्मेवारी सम्हाली रहनु भएकाे छ।
त्यही अविधमा उहाँ भ्रष्टाचारविरुद्धको नागरिक निगरानी समितिको जिल्ला सदस्य तथा उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्च, बर्दघाट नगर समितिको संस्थापक सचिवका रूपमा रहेर सामाजिक भूमिकामा जोडिनुभयो। पछिल्लो समय उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चको जिल्ला सदस्यको जिम्मेवारीमा समेत रहनुभएको छ। ढकालको परिचय केवल पत्रकारीतामा मात्र सीमित छैन सञ्चारमाध्यमबाट नागरिकका सवाल उठाउनेदेखि उपभोक्ता अधिकार, सामाजिक उत्तरदायित्व र सार्वजनिक निकायको जवाफदेहितासम्म उहाँको सक्रियता अद्भुत भएको देखिन्छ।
तालिम र क्षमता विकासमा जोड
ढकालले पत्रकारिता तथा सञ्चार क्षेत्रसँग सम्बन्धित विभिन्न तालिमसमेत लिएका छन्। सामाजिक परीक्षण (Social Audit), प्रशिक्षण तथा सहजीकरण सीप, बालअधिकारमा आधारित पत्रकारिता, सिर्जनात्मक लेखन, परियोजना प्रस्ताव तथा प्रतिवेदन लेखन, राज्य पुनर्संरचना तथा अल्पसंख्यक अधिकार, टेलिभिजन तथा रेडियो कार्यक्रम उत्पादन, टेलिभिजन पत्रकारिता, फोटोग्राफी तथा सूचना अधिकार लगाएतका थुप्रै तालिमहरू उहाँले लिइसक्नु भएकाेछ।
तालिम लिने मात्र होइन, बाल पत्रकारिता तथा भित्तेपत्रिका निर्माण, भाषणकला तथा उद्घोषण, क्षमता अभिवृद्धि, समाचार लेखन तथा वाचन, भिडियो रिपोर्ट तथा वृत्तचित्र निर्माण र माइन्यूटलेखन तथा प्रस्तावना लेखन जस्ता विषयमा तालिम दिने काममा पनि उहाँ निक्कै प्रखर ब्यक्त्तीका रूपमा पिरचित रहनुभएको छ।
सामाजिक परीक्षणमा पनि सक्रिय
ढकालको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष सामाजिक परीक्षण (Social Audit)सँग सम्बन्धित काम हो। बायोडाटाअनुसार उहाँले यूए.मए.न लुम्बिनी क्लस्टर, ग्रिनतारा नेपाल, इन्द्रेणी सामाजिक विकास प्रतिष्ठान,लगायत विभिन्न संस्था तथा स्वास्थ्य संस्थाहरूको सामाजिक परीक्षण गर्नुभएको छ। यसबाट सार्वजनिक तथा सामाजिक संस्थाका कामलाई नागरिकको दृष्टिकोणबाट हेर्ने, पारदर्शिता र जवाफदेहिताको विषय उठाउने क्षेत्रमा समेत उहाँको अनुभव मजबुत रहेको देखिन्छ।
निष्कर्ष ः
कुस्माकर ढकाल (कृष्ण)को जीवनयात्रा एउटा गाउँबाट सुरु भएर पत्रकारिता, सञ्चार व्यवस्थापन, टेलिभिजन, रेडियो, प्रेस संगठन, सामाजिक अभियान र नागरिक निगरानीसम्म फैलिएको यात्रा हो। करिब दुई दशकभन्दा लामो सञ्चार अनुभवमा उहाँले समाचार लेखनदेखि सम्पादन, रिपोर्टिङ, कार्यक्रम उत्पादन, सञ्चार संस्था सञ्चालन र पत्रकारिता प्रशिक्षणसम्मका विभिन्न जिम्मेवारी निर्वाह गर्नुभएको छ।
गुल्मी जिल्लाकाे साविक खड्गकाेट गाविस हालकाे कालिगण्डकी–६ तल्लाेकाेरेङ्गमा जन्मेर २०४६ सालदेखि नवलपरासीकाे बर्दघाट–५ पाल्डाँडामा स्थायी बसाेवास गर्दैअाएका ढकाल २०५६ सालमा बुटवल प्रवेशगरी पत्रकारीताकाे यात्रा सुरु गर्नुभएकाे थियाे । अहिले ढकालले स्थानीय आवाजलाई सञ्चारमाध्यममार्फत बाहिर ल्याउने र सामाजिक सरोकारका विषयलाई सार्वजनिक बहसमा ल्याउने कामलाई आफ्नो कर्मको महत्वपूर्ण हिस्सा बनाएको देखिन्छ। पत्रकारिता र सामाजिक सक्रियताको यही निरन्तरताले उहाँलाई पश्चिम नवलपरासीको स्थानीय सञ्चार क्षेत्रको एउटा परिचित निर्भिक कर्मशील वरिष्ठपत्रकारका रूपमा स्थापित गरेको छ।
राष्ट्रिय दैनिक एक लोकप्रिय नेपाली समाचार पोर्टल हो। हामी सत्य तथ्य निश्पक्ष र सन्तुलित समाचार सम्प्रेषण गर्ने तर्फ उद्दत छौँ । हाम्रा टोल,समाज, शहर वा आम जनताका चुलो चौको देखि सदन सम्म अथवा समाजका उदाहरणीय ब्यक्ति, रास्ट्रका पहरेदार हरेक बिषय हाम्रा समाचारका श्रोत हुन् । आवाज बिहिनहरुको आवाजमा साथ अनि सरकारको बेथितिमा हाम्रो निगरानी हुनेछ । हामी राजनितीको रंग भर्दैनौं तर राजनितीको चेतना अवश्य भर्ने छौं ।
